Τρίτη, 15 Σεπτεμβρίου 2009

Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο...

Παγκύπρια έρευνα του Υπουργείου Παιδείας (Χαραυγή, 14/9/09) αποκαλύπτει πως πολλά παιδιά έχουν υποστεί βία στο σχολείο τους και κάποια άλλα θεωρούν πως με το να χρησιμοποιείς βία γίνεσαι σεβαστός ή ενδιαφέρων. Από την ίδια έρευνα προκύπτει, επίσης, πως εκτός σχολείου τα πιο πολλά παιδιά μελετούν για λιγότερο από μία ώρα την ημέρα, δεν διαβάζουν βιβλία, δεν παίζουν μουσικά όργανα, δεν γυμνάζονται, δεν συναντιούνται με φίλους. Στο άρθρο της εφημερίδας σημειώνεται πως πολλά από τα πιο πάνω οφείλονται στην προβληματικότητα των οικογενειών και πως το Υπουργείο προσπαθεί να αντιμετωπίσει το ζήτημα με το διορισμό περισσότερων κοινωνικών λειτουργών και σχολικών ψυχολόγων.

Σε μια συνέντευξή του (Ελευθεροτυπία, 5/9/09), ο Michel Lobrot, εμπνευστής της μεθόδου της Μη Κατευθυντικής Παρεμβατικότητας, υποστηρίζει πως «Βάση κάθε εκπαίδευσης πρέπει να είναι η ίδια η επιθυμία. Δεν μπορείς να πείσεις ένα παιδί να μάθει κάτι που δεν το ενδιαφέρει. Μπορείς να το παρακινήσεις, αλλά όχι να το αναγκάσεις». Συνεχίζει λέγοντας, «Είναι σημαντικό να δουλεύουμε πάνω σε βασικές ανάγκες – δεν χρειάζονται πολύπλοκες προσεγγίσεις, οι άνθρωποι έχουν ελλείψεις πολύ βασικές που τους μπλοκάρουν. Είναι σημαντικό να βοηθηθούν ώστε να μάθουν να εκφράζονται, να μιλούν, να διαβάζουν».

Χωρίς να αμφισβητώ πως πολλά από τα αδιέξοδα των σημερινών παιδιών πηγάζουν από προβληματικές καταστάσεις που βιώνουν στο σπίτι τους, νιώθω πως τα συμπτώματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς που συναντιούνται στα κυπριακά σχολεία και η απαξίωση των παιδιών προς την ουσία της παιδείας προδίδουν την ύπαρξη των ελλείψεων για τις οποίες μιλά ο Lobrot. Κί ίσως αποκαλύπτουν βαθιές κι ουσιαστικές δυσλειτουργίες και αδυναμίες του εκπαιδευτικού μας συστήματος, οι οποίες θα πρέπει να αναζητηθούν και να αποκατασταθούν κύρια και πρώτιστα εκεί και μετά στα σπίτια ή στον ψυχικό κόσμο των παιδιών.

Δεν θα πρεπε, αναρωτιέμαι, να ‘ναι η παιδεία το καταφύγιο των παιδιών από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν; Δεν θα πρεπε να αναδεικνύει τη σπουδαιότητα της μοναδικότητάς τους και να τα κάνει να πιστεύουν στις ικανότητες και στις δυνάμεις τους; Να τ’ απαλλάσσει από φοβίες, ανασφάλειες και προκαταλήψεις και να τ’ απελευθερώνει; Να τα διδάσκει την ομορφιά της ζωής και της δημιουργικότητας; Να κεντρίζει τα ενδιαφέροντα, τις ευαισθησίες και τα ταλέντα τους και να τους ανοίγει δρόμους; Δεν θα πρεπε να τα εμπνέει και να τα κινητοποιεί; Να τους μεταδίδει τη χαρά της γνώσης και την αξία της περιέργειας; Να τα μαθαίνει να σκέφτονται, να αμφισβητούν, να θέτουν ερωτήματα, να συνδιαλέγονται και να λειτουργούν συλλογικά; Να τα βοηθά να γνωρίσουν τον εαυτό τους και τον κόσμο και να τους δίνει τα εφόδια για να βελτιώσουν τον εαυτό τους και τον κόσμο; Ή τουλάχιστον να τους δίνει μια υποψία για τα πιο πάνω, ένα έναυσμα, μια αφορμή;

Σε μια άλλη ενδιαφέρουσα συνέντευξη (http://www.politis-news.com/cgibin/hweb?-A=196971&-V=fakeloihead), ο Αμερικανός θεωρητικός της εκπαίδευσης Bill Ayers, λέει πως «Ο λόγος που η διδασκαλία είναι τόσο συγκινητική και δυναμική, τόσο διανοητικά απαιτητική, όσο και ηθικά ενδιαφέρουσα, είναι ακριβώς επειδή το μήνυμα της μόρφωσης είναι ότι μπορείς να αλλάξεις! Μπορείς να αλλάξεις σε ατομικό επίπεδο, και αν πάρουμε το βήμα παραπέρα, μπορείς να αλλάξεις τον κόσμο (...) Αυτό είναι το μήνυμα της μόρφωσης: ένα βαθιά δημοκρατικό μήνυμα».

Δεν ξέρω αν αυτό το μήνυμα διαποτίζει και τη δική μας παιδεία. Κι αν οι εκπαιδευτικοί, παρόλες τις καλές προθέσεις τους, δεν έχουν ευνουχιστεί από τις απαιτήσεις των αναλυτικών προγραμμάτων και της διδακτέας ύλης και δεν έχουν περιορίσει το ρόλο τους σε μια διεκπεραιωτική κάλυψη των μαθημάτων και σε μια τυπική επαφή με τους μαθητές, τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους. Κι αν αυτό που ενδιαφέρει τα σχολεία μας είναι τα παιδιά τα ίδια ή απλά οι επιδόσεις τους, η επιτυχής ένταξή τους στην εργασία και η αναμενόμενη οικονομική και κοινωνική καταξίωσή τους.

Κι η ευτυχία τους; Κι η ευτυχία του κόσμου στον οποίο θα ζήσουν;

Δεν ξέρω, αλλά σκέφτομαι, παραφράζοντας τον τίτλο του γνωστού βιβλίου του Νίκου Σιδέρη, πως ίσως τα παιδιά να μην θέλουν ψυχολόγους, δασκάλους θέλουν...

(Ο Δρομέας είναι του Κώστα Βαρώτσου)

8 σχόλια:

  1. Πολύ ενδιαφέρον άρθρο.

    Νομίζω ότι το πιο σημαντικό με τα παιδιά, είναι να μην τα συγχύζουμε και να μην τα κακομαθαίνουμε.

    Η δομή των σημερινών οικογενειών είναι που φταίει και η νοοτροπία των γονέων.

    Με τους γονείς να τα όλα δίνουν έτοιμα στα παιδιά τους, σχολειό, λεφτά, ipod, laptop, playstation, ιδιαίτερα, σπουδές για όλα τα παιδιά αδιακρίτως ικανότητας, με τους γονείς να κρατούν το χεράκι του παιδιού σε κάθε του βήμα και να του μαθαίνουν τον εύκολο δρόμο και τρόπο (ακομή και μέχρι τα 30 τόσα του παιδιού τους, γονυπετείς γλείφτες γονείς γλείφουν σήμερα τους διάφορους γονυπετείς γλείφτες "εγκέφαλους" που διορίστηκαν μέλη της ΕΔΥ λόγω "καλής διαγωγής").

    Επίσης από τους γονείς εκπορεύεται η πολλή σύγχυση και υπερφόρτωμα των παιδιών με υπερπληθώρα αγαθών και πληροφοριών.

    Κάνουμε παιδιά τέρατα. Συγχυσμένα, χωρίς καθαρές αξίες, χωρίς το σεβασμό στην πατρίδα τους και την εθνική τους ταυτότητα, δηλαδή Απολίτιστα.

    Δεν είναι μόνο θέμα ψυχολόγων και καλλιέργειας και παιδείας στα σχολεία. Σωστά τα λέει η Νάσια, αλλά παραλείπει κάποια ουσιαστικά.

    Είναι κυρίως αλλαγή νοοτροπίας που χρειάζεται και επιστροφή στις απλές καθημερινές αλλά πολύ σημαντικές αξίες. Επιστροφή στις ρίζες μας.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Όντως, δασκάλους χρειάζονται τα παιδιά, αλλά δασκάλους που δεν τα αντιμετωπίζουν σαν δημόσιοι υπάλληλοι. Μα και γονείς, που πραγματικά ενδιαφέρονται για κείνα. Το Α και το Ω για κάθε κοινωνία είναι η εκπαίδευση. Ίσως σε ακραία καταναλωτικές και λίγο-πολύ δυσλειτουργικές κοινωνίες όπως η κυπριακή, αυτό να μη γίνεται αντιληπτό, όμως αλλού θεωρούν όχι τη γνώση, αλλά τη δυνατότητα της γνώσης δώρο ζωής. Ζω τώρα από κοντά κάποιες καταστάσεις που με κάνουν να σκέφτομαι πόσο πολύ, σαν κοινωνία και σαν άνθρωποι, οι κύπριοι έχουμε παρεκτραπεί.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. συμφωνώ τζιαι γώ ότι εν δασκάλους που θέλουν τα μωρά. Δασκάλους, καθαρά όρια, αξιόπιστην αρχή που εμνέει (τζιαι πούντην σε τούτον τον κόσμο του ατομικισμού τζιαι του "ας κουρέφκουνται")

    Λες "Κι αν οι εκπαιδευτικοί, παρόλες τις καλές προθέσεις τους, δεν έχουν ευνουχιστεί από τις απαιτήσεις των αναλυτικών προγραμμάτων και της διδακτέας ύλης και δεν έχουν περιορίσει το ρόλο τους σε μια διεκπεραιωτική κάλυψη των μαθημάτων και σε μια τυπική επαφή με τους μαθητές". Κατά την γνώμη μου πλειοψηφία των δασκάλων ευνουχίστηκε ήδη πριν να πιάσει δουλειά. Που την παδαγωγική, όμως τζιαι που το γεννικό κλίμα, που την παράδοση του τι είναι δάσκαλος, που τα κίνητρα που ωθήσαν κάποιον να γινεί δάσκαλος (λλίες ώρες δουλειάς, πολλές διακοπές, καλός μισθός, έλλειψη άλλης επιλογής...). Τα προγράμματα είναι απλά ένα μικρό μέρος του συστήματος. Ένα σύστημα που μοιάζει τόσο πολλά σχεδόν σε όλες τες χώρες της ανεπτυγμένης δύσης με ελάχιστες ιδιοτυπίες. Ντάξι, μόνο στην Κύπρο η χρονιά αρκέφκει με αγιασμό τζιαι κύρηγμα που παπά, αλλά δεν νομίζω ότι αλλάσσει τζιαι πολλά το σύστημα που αυτόν της υπόλοιπης Ευρώπης.

    Αγαπητέ Αδάμο, ποττέ στην ιστορίαν ο κόσμος δεν επήεν προς τα πίσω. Δεν μπορείς να εφαρμόσεις πράματα που εδουλεύκαν σε έναν κόσμο με άλλους αθρώπους τζιαι να δουλεύκουν πάλε. Εσύ δεν είσαι ο ίδιος με τον παππού σου. Καταλάβω όμως τι θέλεις να πεις.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Οι δάσκαλοι θέλουν δάσκαλους για να τους μάθουν να είναι δάσκαλοι και τα παιδιά λίγη ανεμελιά κι ελεύθερες ώρες.

    Στην Κύπρο και στην Ελλάδα είναι οι πιο σκληρά και απάνθρωπα εργαζόμενοι που αμοίβονται με φούμαρα και τους τάζουν φύκια για μεταξωτές κορδέλες...

    Ψυχολόγο θέλουν οι κοινωνίες μας

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Nάσια καλησπέρα, μόλις σου έγραψα ένα μεγαλούτσικο μήνυμα το οποίο μάλλον χάθηκε.. Τέλος πάντων, δεν πειράζει. Πρώτη φορά έρχομαι εδώ - τα συγχαρητήριά μου για το τόσο όμορφο και αξιόλογο ιστολόγιο, χαίρομαι πολύ που σε γνωρίζω. Μου άρεσε πολύ η ανάλυσή σου για τα παιδιά και το ρόλο του ψυχολόγου στη ζωή και στις δυσκολίες τους. Προσωπικά βρίσκω πως τόσο οι δάσκαλοι όσο και οι διάφοροι ειδικοί έχουν σημαντικό ρόλο να παίξουν, ανάλογα με την κάθε περίπτωση κι αν φυσικά το πιστεύουν και το επιθυμούν. Σημασία έχει να θυμούνται πάντα, όλοι εκείνοι που εργάζονται κοντά σε παιδιά, ότι είναι στην ουσία προνομιούχοι λειτουργοί, κι όχι "κακόμοιροι" χασομέρηδες υπάλληλοι ή κερδοσκόποι επιχειρηματίες.
    Πολύ όμορφη και τρυφερή η "Βροχή" σου επίσης - έγραψα κι εγώ απόψε λίγες αράδες για τη βροχή, κι ας είχε λιακάδα σήμερα.. Καληνύχτα, καλό ξημέρωμα, να 'σαι καλά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Όταν ο γυιός μου ήταν μαθητής της τρίτης δημοτικού ζωγράφισε κινούμενα σχέδια (σήμερα σπουδάζει ζωγραφική). Ο δάσκαλος του, που περεπιπτόντως ήταν παπάς (ιερωμένος), αποφάσισε ότι τα σχέδια του γυιού μου ήταν σατανιστικού περιεχομένου, τον κατηγόρησε δημόσια στην τάξη ως οπαδό των σατανιστών και ζήτησε από τα άλλα παιδιά να μην του κάνουν παρέα. Η «τιμωρία» του κράτησε περίπου ένα εξάμηνο. Οι επιπτώσεις από αυτό το περιστατικό τον ακολουθούν μέχρι σήμερα.

    Συμφωνώ λοιπόν ότι τα παιδιά δεν χρειάζονται ψυχολόγους. Εκείνο που θέλουν είναι σωστούς δασκάλους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Η απόριψη των σκίτσων μπορεί εξίσου αν όχι περισότερο να αναδείξει την καλλιτεχνική πλευρά του μαθητή, το αδύναμο σημείο σε τέτοια περίπτωση ίσως είναι η άκριτη ενθάρυνση.
    Ποιός καλλιτέχνης δεν ένοιωσε έντονη την απόριψη;
    GB

    ΑπάντησηΔιαγραφή