Τρίτη, 13 Απριλίου 2010

Λαμπρατζιά και φωτιά


Τη νύχτα της Μεγάλης Παρασκευής, έφηβοι και νέοι, που ήταν μαζεμένοι κοντά σε χώρο εκκλησίας προσέχοντας τη Λαμπρατζιά τους, συγκρούστηκαν με πυροσβέστες και αστυνομικούς σε ένα πετροπόλεμο που είχε ως αποτέλεσμα τραυματισμούς και συλλήψεις. Η είδηση με τάραξε, με θύμωσε ίσως, και με ‘κανε να συνειδητοποιήσω πως έχω πια πάψει να εξιδανικεύω την αντίδραση και την αντιδραστικότητα των νέων. Κι αν ακόμη προσπαθώ να την καταλάβω και να την δικαιολογήσω, με απογοητεύει αυτή η απώλεια του μέτρου και η απουσία του προσωπικού αισθήματος ευθύνης - κάτι που αναζητώ στους νέους ανθρώπους, ελπίζοντας στα ψήγματα αθωότητας, αισιοδοξίας και αντοχής που κουβαλούν ακόμα.

Το περιστατικό ακολούθησαν οι βαρύγδουπες δηλώσεις του Υπουργού Δικαιοσύνης: «Το έθιμο της λαμπρατζιάς έχει γίνει μάστιγα, αφού όταν προκαλούνται και θάνατοι πολλές φορές, σοβαροί τραυματισμοί και ακρωτηριασμοί παύει να είναι έθιμο πλέον. Γι αυτό το λόγο η Αστυνομία σκέφτεται να προτείνει την απαγόρευση αυτού του εθίμου που ίσως να είναι η αφορμή και η αιτία για την διάπραξη αυτών των αδικημάτων και αύξηση αυτής της νεανικής παραβατικότητας». Να, λοιπόν, που γι άλλη μια φορά αποδεικνύεται πως το μέτρο δεν το έχουν χάσει μόνο τα παιδιά, αλλά και – πρώτιστα – οι μεγάλοι.

Γιατί όταν ένα κράτος θεωρεί ένα έθιμο, όπως και να έχει εξελιχθεί, ως την αιτία για την αύξηση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς των νέων, και όχι ως σύμπτωμά της, και προσπαθεί με απαγορεύσεις να αντιμετωπίσει τη συμπεριφορά αυτή, τότε σίγουρα στραβά αρμενίζουμε. Όχι μόνο γιατί η ποινική καταστολή και οι απαγορεύσεις, όσο εύκολες και δημοφιλείς κι αν είναι, δεν έχουν επιλύσει ποτέ κοινωνικά προβλήματα, αλλά κύριως γιατί δεν αγγίζουν, δεν κατανοούν και δεν μπορούν να ανατρέψουν τα αίτια των προβλημάτων αυτών, τα οποία διατηρούνται, εξελίσσονται και με δυναμικό τρόπο ανατροφοδοτούνται, μεταμορφώνονται και εκτονώνονται ποικιλοτρόπως.

Σε ένα κείμενό του στο Βήμα, ο καθηγητής Εγκληματολογίας Βασίλης Καρύδης, αναφερόμενος στην περίπτωση της Ελλάδας, υποστηρίζει ότι, οι ρίζες της υπαρκτής διάχυσης της βίας στον κοινωνικό ιστό ανάγονται σε κοινωνικές διαδικασίες και κάνει αναφορά σε κάποιες από αυτές, όπως την επικράτηση του ατομικισμού και καταναλωτισμού, τη δημιουργία αισθημάτων διάψευσης και ματαίωσης σε κοινωνικές ομάδες λόγω της «συγκριτικής αποστέρησης» που βίωσαν πολλά μέλη τους, τη διάσπαση του κοινωνικού ιστού, την αποδυνάμωση συλλογικοτήτων, την προϊούσα έκλειψη αισθημάτων κοινότητας και αλληλεγγύης, την απαξίωση της κρατικής και πολιτειακής αυθεντίας και την απονομιμοποίηση των θεσμών, την τάση προς την αυτοδικία για την επίλυση προβληματικών καταστάσεων, τη συγκρουσιακή διάθεση σε ατομική βάση και την ανάπτυξη της ξενοφοβίας. Επισημαίνει, δε, ότι εκφάνσεις της βίας συνιστούν, όχι μόνο ο χουλιγκανισμός και οι συλλογικές μορφές παραβατικότητας ομάδων εφήβων και νέων που επιδιώκουν με αυτό τον τρόπο την καταξίωση και τον αυτοσεβασμό, αλλά και η κοινωνική βία των ισχυρών ελίτ, η κατάχρηση εξουσίας εκ μέρους της Αστυνομίας εις βάρος μελών ευάλωτων στρωμάτων, οι σκληρές μεθόδοι του οργανωμένου εγκλήματος, η επίδειξη θρασύτητας από το κοινό έγκλημα του δρόμου, η αύξηση των εγκλημάτων επιβίωσης από το κοινωνικό περιθώριο και η αυτοδικία. Η βίαιη εγκληματικότητα, καταλήγει ο καθηγητής, αποτελεί ένα ολιστικό φαινόμενο που μόνο με ολιστικές μεθόδους μπορεί να αντιμετωπιστεί ή να περιοριστεί.

Οι πιο πάνω παρατηρήσεις δεν απέχουν από την κυπριακή πραγματικότητα, αλλά μοιάζουν να την αποτυπώνουν. Ωστόσο, κανένας δεν φαίνεται να προβληματίζεται. Ούτε οι φορείς της εκπαίδευσης, ούτε οι οργανωμένοι γονείς, ούτε οι οργανώσεις νεολαίας, ούτε οι κοινωνικές υπηρεσίες, ούτε η τοπική αυτοδιοίκηση, ούτε καν η εκκλησία σε σχέση με την αποτυχία της να διδάξει τα μηνύματα της αγάπης και της συναλληλίας. Δράση αναλαμβάνει μόνο η Αστυνομία, η οποία εξαιτίας του λειτουργικού ρόλου και των αρμοδιοτήτων της, μόνο κάποιες μορφές βίας, παράγωγα της ευρύτερης κοινωνικής κρίσης, μπορεί να αντιμετωπίσει, κι αυτές συχνά επιλεκτικά και αναποτελεσματικά. Όπως, μάλιστα, προκύπτει και από τις δηλώσεις του νυν πολιτικού προϊσταμένου της, ακολουθεί άκριτα το δόγμα του «ό,τι δεν λύνεται, κόβεται».

Μόνο που στη θέση κάθε κομμένου κεφαλιού της Λερναίας Ύδρας φύτρωναν δύο. Για να σκοτώσει το τέρας, ο Ηρακλής χρειάστηκε να χρησιμοποιήσει τη φωτιά. Κι η φωτιά, σύμφωνα με το μύθο του Προμηθέα, συμβολίζει τη γνώση και τη δημιουργικότητα. Ίσως κάπου εκεί να κρύβεται η απάντηση. Εκεί, κι όχι στις στείρες απαγορεύσεις. Αν ακούει κανείς...

(Οι Ρίζες με καθρέφτη είναι του Άγγελου Μακρίδη)

7 σχόλια:

  1. Εξαιρετικό, Νάσια!

    να το "κλέψω" για "Τα Προσωπεία της Βίας";

    ρίξε αν θέλεις μια ματιά:

    http://mavrosgatos.blogspot.com/search/label/%CE%A4%CE%B1%20%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%B5%CE%AF%CE%B1%20%CF%84%CE%B7%CF%82%20%CE%B2%CE%AF%CE%B1%CF%82

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Σταύρος Πάκκος14 Απριλίου 2010 - 12:03 π.μ.

    Πόσοι νέοι άνθρωποι σήμερα επικρίνουν την 'ιδέα' της καριέρας?

    Καριέρα.. η ατομική ανάπτυξη, σε σχέση με ποιούς? Εις βάρος άλλων. Τον μεσαίωνα το συγχώροχάρτι ήταν το μέσο που οι δυνάστες έπεισαν τις μάζες να εργάζονται σκληρά και να ρήξουν τις κοινωνικές συνοχές. Και επήλθε το σκότος.
    Σήμερα τα ίδια. Αλλά με πιο εύηχα δημιουργήματα, καριέρα, αμάξι, σπίτι.

    Καριέρα.. πολλές ώρες. πολλά λεφτά.. πολλή ευτυχία.

    Λέει ο Καζαντάκης: Ερχόμαστε από μια σκοτεινή άβυσσο· καταλήγουμε σε μια σκοτεινή άβυσσο· το μεταξύ φωτεινό διάστημα το λέμε Ζωή.

    Λέμε εμείς :Το μεταξύ διάστημα το λέμε καριέρα. υγρή σκοτεινή, φωτισμενη με λάμπες..λάμπες γραφείων.

    Συμβιβαστήκαμε. Με τα δύσκολα τα σκοτεινά. Πουληθήκαμε γιατί φοβόμαστε να πλησιάσουμε τους άλλους..έτσι τους αγοράζουμε..και πουλιόμαστε.

    Γαμώ την γενιά μου, εν αντρέπεστε? Πουστούθκια.. Θέλετε μου τζαι μανικεττόκουμπα. Τζαι οι κουμπότρυπες εν ούλλες ακούμπωτες..

    Σταύρος Πάκκος.
    Λογιστής- Υιός δασκάλου - επιτυχημένος και μοντέρνος. Λίγον φάτσας αλλα έχω μάστερ. Αν είσαι από σπίτι και έχεις σπίτι έλα να τα βρούμε. Είμαι 30 και σχεδόν παρθένος, αλλά σε 4 χρόνια θα γίνω πάρτνερ. Πολλαί Λίραι you know. Και τότε θα τους γαμώ ούλλους.

    Συγνώμη Νάσια για το άσχημο σχόλιο μου, κάτω από την ακτίδα των λέξεών σου. Μη μας την σβήσεις ποτέ..

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Οι Λαμπρατζιές είναι επικίνδυνες, τα βεγγαλικά σκοτώνουν, το τσιγάρο είναι ανθυγιεινό, το χασίς αντιπαραγωγικό, η κουκούλα αντικοινωνική, οι απεργίες παράνομες - κι αν η βία είναι μια αντίδραση ενάντια σε μια καταπιεστική μητέρα· απέναντι σε ένα κράτος μαμά που έχει αναλάβει να απαγορεύσει τις κακές συνήθειες των παιδιών της; Εμείς δεν θυμώσαμε με τη μαμά μας; Δεν φωνάξαμε; Δεν πετάξαμε αντικείμενα στον τοίχο από την απελπισία μας; Κι ήταν και πραγματική μαμά μας, όχι σαν αυτή τη μητριά που διαβάζει τα δυτικά εγχειρίδια και τα μετατρέπει σε κανόνες του δικού μας σπιτιού!

    Εσύ Νάσια θυμώνεις με την αντίδραση των νέων, εγώ τα παίρνω στο κρανίο με το κράτος-μητριά.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  4. Xtes i antitromokratiki omada tis astinomias tis Elladas sinelave 6 atoma tis legomenis 'epanastatikis organosis'. Enas anthropos pou sevete ton eauto tou kai einai se posto tis kivernisis giati 'agapaei auto to topo' tha vrethi na psaxei kato apo tis skones pios na ine arage o logos pou exoun valei stoxo auta ta paidia na skotonoun opion vlepoun me stoli kai ine antiexousiastes?
    Apo pou na arxiseis kai pou na telioseis...cost benefit analysis, pio ine xirotero na ise stin exousia kai na ise kleftis pseftis dolofonos kai na exeis kai tin fimi oti ise kapios taxa? i na ise ena aplo paidi pou den exeis na xaseis tipota kai na ta kaneis ola auta?

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  5. Σ' ευχαριστώ Μαύρε Γάτε. Και βέβαια να το κλέψεις!

    Σταύρο Πάκκο, άσχημο δεν είναι το σχόλιό σου - άσχημη είναι η υπαρκτή πραγματικότητα που περιγράφεις.

    Έτερον εκάτερον, Δέμων.

    "Όμως εγώ δεν ήθελα
    ούτε τσακάλι, ούτε αρνί,
    ούτε τσακάλι, ούτε σκυλί
    δεν ήθελα να γίνω
    ήθελα μόνο ένα δέντρο
    να είχα γεννηθεί",
    όπως τραγούδησαν κι οι αδελφοί Κατσιμίχα,
    φίλη μου Ανώνυμη.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Έτσι είναι Νάσια μου. Οι αρχές, η κοινωνία, ο Κύπριος πολίτης και το σύστημα δεν ρωτάνε ποτέ το «γιατί», και δεν ψάχνουν να βρουν τις ρίζες… Αλλά νομίζω ότι τουλάχιστον θα έπρεπε να είχαν διερωτηθεί: Αν απαγορευτεί η λαμπρατζιά δεν θα υπάρχουν άλλες αφορμές για τις συμπλοκές;

    Κατά Βασίλη Μιχαηλίδη «αμμά ξέρε πως ίλαντρον, ντας κοπή καβάτζιν τριγύρου του πετάσσουνται τρακόσια παραπούλια»…

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  7. Νατάσσα μου, γι άλλη μια φορά συμφωνούμε. Κι αυτό το "Ακούει κανείς;" στο δικό σου κείμενο για το ίδιο θέμα τα λέει όλα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή